Sunucu panoları yeşilken müşteri ödeme sayfasında takılıyorsa, sorunu ilk fark eden siz olmalısınız.
Kesintiyi çoğu zaman BT ekibi değil, müşteri haber verir: çağrı merkezine düşen şikâyet, sosyal medyadaki bir ekran görüntüsü ya da "siteniz açılmıyor" e-postası. İç izleme araçları sunucunun ayakta olduğunu söylerken kullanıcı başka bir şehirde, başka bir operatör üzerinden giriş sayfasına bile ulaşamıyor olabilir.
Web sitesi izleme bu yüzden dışarıdan, kullanıcının durduğu yerden yapılmalıdır. ManageEngine ailesindeki bulut tabanlı gözlemlenebilirlik platformu Site24x7, siteyi dünyanın farklı noktalarındaki kontrol lokasyonlarından düzenli olarak dener ve giriş, sepet, ödeme gibi kritik adımları gerçek bir tarayıcıda tekrar oynatır. Site24x7 nedir ve hangi izleme türlerini kapsar sorusunun genel cevabı ürün sayfasında; bu yazı, dış erişilebilirlik ve işlem adımı izlemenin nasıl kurulduğuna odaklanıyor.
Kısaca: Web sitesi izleme, sitenin erişilebilirliğini ve kritik kullanıcı adımlarını kurum dışındaki noktalardan düzenli olarak test etmektir. Site24x7, kontrolleri birden çok coğrafi lokasyondan çalıştırır, kesintiyi ikincil lokasyonlardan doğruladıktan sonra uyarır ve kaydedilen giriş, sepet ya da ödeme akışını gerçek tarayıcıda tekrar oynatarak müşteriden önce sorunu bildirir.
Web sitesi izleme neden içeriden yapılamaz?
Klasik web sunucusu izleme, sunucunun işlemci, bellek ve servis durumunu ölçer. Bu veriler değerlidir ama tek başına "müşteri siteye ulaşabiliyor mu?" sorusunu cevaplamaz. DNS kaydındaki bir hata, içerik dağıtım ağındaki bir sorun, süresi dolan bir alan adı ya da tek bir operatördeki yönlendirme problemi sunucuya hiç dokunmadan siteyi erişilemez hale getirebilir.
İç ağdan yapılan kontroller bu durumları görmez, çünkü istek kullanıcının geçtiği yoldan geçmez. Dışarıdan izleme ise isteği internetin öbür ucundan gönderir: alan adı çözümlemesi, bağlantı kurulması, sayfanın gelmesi ve içeriğin doğru olması tek bir kontrolde sınanır.
Kullanılabilirlik yönetimi açısından da ölçülmesi gereken şey sunucunun değil, hizmetin ayakta olmasıdır. ITIL 4'ün Kullanılabilirlik Yönetimi (Availability Management) uygulaması da hizmetin kullanıcıya kararlaştırılan seviyede sunulmasını hedef alır. Dışarıdan alınan erişilebilirlik verisi, hizmet seviyesi raporlarına doğrudan girebilecek bir kanıttır.
Çok lokasyonlu web sitesi izleme: Yanlış alarmı azaltan doğrulama
Site24x7'de web sitesi izleme için bir izleyici tanımlandığında sitenin hangi lokasyonlardan deneneceği bir lokasyon profiliyle belirlenir. Üretici, 2026 itibarıyla dünya genelinde 130'dan fazla izleme lokasyonu bulunduğunu belirtiyor. Kontrol sıklığı plana bağlı olarak dakikada bire kadar indirilebilir; kontrolde kabul edilen HTTP durum kodları, sayfada bulunması ya da bulunmaması gereken anahtar kelimeler ve düzenli ifade eşleşmesi tanımlanabilir.
Uptime izlemenin en sık yaşanan sorunu yanlış alarmdır. Tek bir kontrol noktasındaki ağ dalgalanması gece yarısı nöbetçi ekibi uyandırırsa, ekip bir süre sonra uyarılara güvenmemeye başlar. Site24x7 bunu birincil ve ikincil lokasyon ayrımıyla çözer:
- Birincil lokasyon siteyi belirlenen aralıkta düzenli olarak dener.
- Birincil lokasyon kesinti gördüğünde, uyarı gönderilmeden önce ikincil lokasyonlardan yeniden kontrol başlatılır.
- Yeniden kontrollerden biri olumlu dönerse site ayakta kabul edilir ve uyarı gönderilmez.
- Eşik profilinde, kesintinin kaç lokasyondan doğrulandığında bildirileceği ayarlanır.
Bu ayar dengeli seçilmelidir. Kesintiyi tek lokasyonun raporlaması yeterli sayılırsa yanlış alarm önleme mekanizmalarının bir kısmı devre dışı kalır. İki ya da üç lokasyondan doğrulama, gerçek kesintiyi kaçırmadan gürültüyü belirgin biçimde azaltır.
Sentetik işlem izleme: Giriş, sepet ve ödeme adımlarını tekrar oynatmak
Ana sayfanın açılması, sitenin çalıştığı anlamına gelmez. Müşteri giriş yapamıyor, ürünü sepete ekleyemiyor ya da ödeme sayfasında hata alıyorsa site "ayakta" görünse bile iş durmuştur. Sentetik işlem izleme, bu kritik akışları önceden kaydedip belirli aralıklarla gerçek bir tarayıcıda tekrar oynatarak test eder.
Site24x7'nin Web Transaction (Browser) izleyicisinde akış, Chrome ya da Edge üzerinde doğrudan, Firefox'ta ise kaydedici eklentisiyle kaydedilir. Resmi Web Transaction (Browser) dokümantasyonuna göre öne çıkan ayarlar şunlardır:
- Bir işlemde en fazla 20 adım kaydedilebilir; adımlar formdan düzenlenebilir ya da yeniden kaydedilebilir.
- Tekrar oynatma için Chrome, Firefox ya da Edge seçilir; kontrol sıklığı 5 dakika ile 1 gün arasında ayarlanır.
- Her adımda bulunması ya da bulunmaması gereken anahtar kelime, düzenli ifade ve URL kontrolü tanımlanabilir.
- Adım bazında yanıt süresi eşiği belirlenir; eşik aşıldığında izleyici sorunlu ya da kritik duruma geçer.
- Masaüstü, tablet ya da mobil cihaz tipi ve ekran çözünürlüğü seçilerek mobil kullanıcı deneyimi ayrıca sınanabilir.
- Mevcut Selenium IDE senaryoları (.side) içe aktarılabilir.
Pratikte en değerli adım, iş sonucunu doğrulayan adımdır. "Sipariş özeti" ya da "Hoş geldiniz" gibi yalnız başarılı akışta görünen bir ifadeyi kontrol etmek, sayfanın açılıp boş ya da hatalı gelmesini de yakalar. Test için ayrı bir kullanıcı hesabı ve gerçek ödeme almayan bir test ortamı ya da test kartı akışı tanımlamak, izlemenin üretim verisini kirletmesini önler.
Senaryo: Bir perakende şirketi gece yarısı başlayan bir kampanya için hazırlık yapıyor. Sunucu ve veritabanı panoları sorunsuz görünüyor. Kampanyadan kısa süre önce ödeme sağlayıcısının yönlendirme adresinde bir değişiklik yapılıyor ve ödeme adımı belirli bir yönlendirmeden sonra hata sayfasına düşmeye başlıyor. Site24x7'de kayıtlı "giriş, ürün seçimi, sepet, ödeme" akışı birincil lokasyonda ödeme adımında "Sipariş özeti" ifadesini bulamıyor. İkincil lokasyonlar aynı sonucu doğruluyor ve nöbetçi ekibe sesli arama ile kesinti uyarısı gidiyor. Ekip sorunu kampanya başlamadan düzeltiyor; müşteriler hatayı hiç görmüyor.
Web sitesi izlemede bakım pencereleri, uyarı kanalları ve durum sayfası
Planlı çalışmalar sırasında gelen uyarılar ekibin dikkatini dağıtır. Site24x7'de zamanlanmış bakım pencereleri tek seferlik, günlük, haftalık ya da aylık tekrar edecek şekilde tanımlanır; pencere süresince izleyici uyarıları varsayılan olarak bastırılır. İstenirse bakım sırasında kontroller çalışmaya devam eder ve bakımın gerçekten bitip bitmediği izleme verisiyle görülür.
Uyarının kime, hangi kanaldan gideceği bildirim profilleriyle yönetilir. E-posta, SMS, sesli arama ve mobil uygulama bildirimi seçilebilir; örneğin mesai içinde e-posta, mesai dışında nöbetçiye SMS ve sesli arama gönderilebilir. Nöbet çizelgeleri ve üçüncü taraf entegrasyonlarıyla uyarılar Slack, Microsoft Teams, PagerDuty ya da ManageEngine ServiceDesk Plus gibi araçlara da iletilir; ServiceDesk Plus entegrasyonunda kesinti doğrudan bir talebe dönüşebilir.
Kesintide müşteriye ne söyleneceği de izlemenin parçasıdır. Site24x7'nin barındırılan durum sayfası hizmeti StatusIQ, bileşen durumlarını Site24x7 izleyicilerinden otomatik olarak günceller, olayları ve planlı bakımları duyurur, aboneleri e-posta ya da SMS ile bilgilendirir. Durum sayfası kurumun kendi altyapısından ayrı barındırıldığı için asıl site çöktüğünde de erişilebilir kalır; kurum logosu ve kendi alan adıyla yayınlanabilir.
Aynı platform SSL sertifikalarını da kontrol edebilir. Ancak sertifika ömrünün kısalmasıyla gelen operasyonel yük ayrı bir konudur ve SSL sertifika süresi dolması ve 47 günlük döneme hazırlık yazısında ayrıntılı olarak ele alınıyor.
Web application manager mı, dış izleme mi? Site24x7 ile Applications Manager
"Web application manager" araması yapan pek çok BT yöneticisi aslında iki ayrı soruyu birlikte soruyor: Uygulamamın içinde ne oluyor ve kullanıcı dışarıdan ne görüyor? ManageEngine Applications Manager birinci soruyu cevaplar. Şirket içine (on-premises) kurulan bu araç uygulama sunucularını, JVM ve .NET çalışma ortamlarını, veritabanlarını, sunucuları ve kod düzeyindeki işlem sürelerini izler. Applications Manager özellikleri ve lisans kalemleri ürün sayfasında listeleniyor.
Site24x7'nin bu yazıdaki rolü ise ikinci sorudur: kullanıcının kurum dışından gördüğü deneyim. Applications Manager'da da gerçek tarayıcı izleme eklentisi bulunur, ancak bu eklentinin ajanlarını kurum kendi seçtiği noktalara kurar. Site24x7'de kontrol noktaları üreticinin küresel lokasyonlarıdır; kurumun kendi altyapısı tamamen çöktüğünde bile izleme ve uyarı çalışmaya devam eder.
| Konu | Site24x7 (dış izleme) | Applications Manager (iç izleme) |
|---|---|---|
| Bakış açısı | Kullanıcının internetten gördüğü erişilebilirlik ve akış | Uygulamanın içi: sunucu, JVM, veritabanı, kod |
| Kurulum | Bulut tabanlı (SaaS); iç kaynaklar için On-Premise Poller | Şirket içi kurulum |
| Cevapladığı soru | Site müşteri için çalışıyor mu? | Yavaşlık ya da hata neden oluyor? |
| Kontrol noktaları | Üreticinin küresel lokasyonları | Kurumun kurduğu ajanlar ve sunucu |
İki aracın birlikte kullanımı doğal bir iş bölümüdür: Site24x7 "ödeme adımı başarısız" der, Applications Manager hangi veritabanı sorgusunun ya da uygulama sunucusunun buna yol açtığını gösterir. APM kavramının kendisini merak edenler için APM nedir ve Applications Manager ile nasıl uygulanır yazısı iyi bir başlangıç noktasıdır. Site24x7'nin kendi APM ve sunucu izleme modülleri de bulunur; tüm izlemeyi SaaS tarafında toplamak isteyen kurumlar bu seçeneği de değerlendirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Web sitesi izleme nasıl yapılır?
Web sitesi izleme, sitenin adresine kurum dışındaki noktalardan düzenli aralıklarla istek gönderilerek yapılır. Kontrol, yanıtın gelip gelmediğini, HTTP durum kodunu, yanıt süresini ve sayfada beklenen içeriğin bulunup bulunmadığını sınar. Site24x7 gibi bir platformda izleyici tanımlanır, lokasyon profili ve kontrol sıklığı seçilir, uyarının hangi kanaldan kime gideceği bildirim profiliyle belirlenir.
Uptime izleme ile sentetik işlem izleme arasındaki fark nedir?
Uptime izleme, bir adresin erişilebilir olup olmadığını ve doğru içerikle yanıt verip vermediğini kontrol eder. Sentetik işlem izleme ise giriş, sepet ya da ödeme gibi çok adımlı bir akışı gerçek tarayıcıda baştan sona tekrar oynatır. Uptime izleme sitenin açık olduğunu, sentetik izleme ise müşterinin işini tamamlayabildiğini doğrular. Kritik akışı olan siteler için ikisi birlikte kurulur.
Web sitesi izlemede yanlış alarm nasıl azaltılır?
En etkili yöntem, kesintiyi tek bir noktadan değil birden çok lokasyondan doğrulamaktır. Site24x7 birincil lokasyon kesinti gördüğünde ikincil lokasyonlardan yeniden kontrol yapar ve biri olumlu dönerse uyarı göndermez. Bunun yanında planlı çalışmalar için bakım penceresi tanımlamak ve kesinti eşiğini en az iki lokasyona ayarlamak gereksiz uyarıları belirgin biçimde azaltır.
Applications Manager varken Site24x7'ye gerek var mı?
Kurumun ihtiyacına bağlıdır. Applications Manager uygulamanın içini, yani sunucuyu, veritabanını ve kod düzeyindeki işlemleri derinlemesine izler. Site24x7 ise siteyi internetin farklı noktalarından kullanıcı gözüyle dener ve kurumun kendi altyapısı çökse bile uyarı vermeye devam eder. Dışarıya hizmet veren kritik bir siteniz varsa iki bakış açısı birbirini tamamlar.
Sonuç: Hangi durumda hangi izleme?
Web sitesi izleme kurgusu sitenin işlevine göre kurulur. Yalnızca kurumsal tanıtım sitesi olan bir kurum için çok lokasyonlu uptime izleme ve doğru kurulmuş bir bildirim profili çoğu zaman yeterlidir. Müşterinin giriş yaptığı, form doldurduğu ya da ödeme yaptığı bir portal varsa sentetik işlem izleme eklenmelidir; çünkü en pahalı kesintiler, sitenin açık göründüğü ama işin yapılamadığı kesintilerdir. Uygulama içindeki kök nedeni hızla bulmak gerekiyorsa dış izleme, Applications Manager gibi bir iç izleme aracıyla birlikte kurgulanmalıdır.
Technodus, Site24x7 kurulumunda izlenecek akışların belirlenmesinden lokasyon ve eşik profillerinin ayarlanmasına, bildirim kanallarının ServiceDesk Plus ve nöbet süreçlerine bağlanmasından durum sayfasının kurulmasına kadar süreci uçtan uca üstlenir. İzleme ve performans yönetimi çözümleri kapsamında iç ve dış izlemeyi birlikte planlıyor, kendi ortamınızda bir deneme (PoC) ile başlamayı öneriyoruz. Site24x7 lisans kalemleri ve izleme türleri hakkında ayrıntı almak ya da deneme planlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.